Τώρα σοβαρά ανεβήκαμε στη κορφή Καταφίδι Τζουμέρκων;

Όταν  άνοιξα τα μάτια μου είχε κιόλας φέξει.  Χρειάστηκαν λίγες στιγμές για να θυμηθώ πως βρισκόμουν στις πλαγιές των Τζουμέρκων (1), αρκετά ψηλότερα απ το χ. Καταρράκτης (2), στον θερινό οικισμό Αλών’ Χιόν’ (3), στα 1.350 μέτρα και ότι σκοπεύαμε ν’ ανέβουμε στη ψηλότερη κορφή, Καταφίδι.

1
Το γεφύρι της Πλάκας στον Άραχθο ποταμό

Το προηγούμενο βράδυ ήταν πιο οικεία τα πράγματα καθώς είχαμε κατασκηνώσει στον προαύλιο χώρο της Μονής Αγίας Αικατερίνης (4), κοντά στο χωριό, αλλά τώρα…  Έβγαλα το κεφάλι έξω απ το αντίσκηνο και με υποδέχτηκε ουράνια θολούρα. «Πάλι για ψάρεμα θα πάμε με τέτοιο καιρό, σούπα, δεν το βλέπω για.. βουνό», σκέφθηκα.  Με τη σκέψη «θα πάμε» θυμήθηκα  το «κουβάρι» που κοιμόταν δίπλα μου.  Το σκούντησα βίαια καθώς συνειδητοποίησα ότι είχαμε ήδη αργήσει.

2
Απ τα δυτικά κοιτάζοντας τα ορεινά συγκροτήματα: Λάκμος, Κακαρδίτσα και Τζουμέρκα.  Στο πόδια τους κυλάει ο Άραχθος ποταμός

..Δεν αργήσαμε να μπούμε στο μονοπάτι που έφευγε ακριβώς δίπλα μας,  και με κατεύθυνση βορειοανατολικά ανηφορίσαμε δίπλα στο ρεματάκι με τον χαρακτηριστικό μικρό καταρράχτη.  Η πρώτη στάση ήταν στο ύψος του καταρράχτη.  Στην συνέχεια με ζικ-ζάκ πήραμε ύψος για να βγούμε σε… δρόμο!  Άλλος ένας δρόμος στα Τζουμέρκα, που είχε κατακτήσει τις ψηλές κορφές, πριν από μας..

Ο τσοπάνος, που είχαμε βρει την προηγούμενη μέρα χαμηλά, μας πληροφόρησε ότι εγκρίθηκαν 8.ΟΟΟ.ΟΟΟ δραχμές για να τελειώσει η διάνοιξη του δρόμου, που θα έφτανε μέχρι τις δύο στάνες, στο τέρμα της κοιλάδας.  Καθώς ψηλώσαμε, διαπιστώσαμε ότι το χιόνι ήταν μπόλικο.  Η ορατότητα δεν επέτρεπε να δούμε πολλά, αλλά μπορούσαμε ακόμη να βρούμε το παλιό μονοπάτι που «κόλλαγε» στην πλαγιά, και χωνόταν βαθειά στην κοιλάδα.

3
Τζουμέρκα πάνω απ το χ. Άγναντα Ιωαννίνων

Η διάνοιξη του δρόμου είχε σταματήσει.  Θα περίμενε μέχρι το καλοκαίρι για να καλύψει την μικρή αλλά δύσκολη απόσταση μέχρι τις δυο στάνες που φάνταζαν «μαγική εικόνα», μέσα σ ένα τοπίο, που κυριαρχούσε το λευκό του χιονιού. Ολόγυρα η χαμηλή νέφωση δεν έλεγε να μας βοηθήσει, απεναντίας έδειχνε ότι το παιγνίδι θα σκλήραινε.

Λίγο πριν βγούμε στις στάνες, σταθήκαμε στη μέση της κοιλάδας και παρατηρήσαμε το πεδίο αριστερά μας.  Στις χιονισμένες πλαγιές, όσο μπορούσαμε να δούμε, διακρίναμε   κάτι από βήματα ανθρώπινα, σαν κάποια ομάδα να είχε επιχειρήσει ανάβαση τελευταία, ακολουθώντας μια συγκεκριμένη πορεία.

4
Το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης στο χ. Καταρράκτης

Βρισκόμασταν μπροστά  σ’ ένα βράχινο όγκο, μέρος της κορυφογραμμής, όπου έπρεπε να ανεβούμε.  Αποφασίσαμε να ακολουθήσουμε την αριστερή πλευρά του όγκου που είχε και κομμάτια ξέχιονα.  Αφήσαμε την κοιλάδα και γρήγορα βρεθήκαμε να ανεβαίνουμε την πλαγιά με οδηγό τα παλιότερα βήματα, δηλαδή ανθρώπων πατημασιές στο χιονισμένο πεδίο, που είχαν προηγηθεί.  Από τις πρώτες πατημασιές στην πλαγιά διαπιστώσαμε ότι το χιόνι ήταν πολύ καλής σύστασης και  προτιμήσαμε να ανεβούμε κατευθείαν επάνω.

5
Άνωθεν του συνοικισμού Κρυοπηγή Καταρράκτη Άρτας

Με το βάρος του σώματος στη μύτη της αρβύλας το πόδι εύρισκε εύκολα τη δύναμη για να ψηλώνει.  Χαρά μάς είχε κυριέψει καθώς το ύψος της πλαγιάς το ‘φάγαμε’ πολύ γρήγορα και ξεκούραστα, αλλά όσο ανεβαίναμε η ομίχλη μας χώνευε μέσα της..

Δεν αργήσαμε να πάρουμε όλο το ύψος του στηθώματος και να βρεθούμε σ’ ένα ολόλευκο πεδίο, μόνον που δεν ξέραμε… πού πηγαίναμε!.  Τα βήματα  γινόντουσαν όλο και πιο αχνά, η ομίχλη όλο και πιο πυκνή και το μόνο που προλάβαμε να συνειδητοποιήσουμε ήταν ότι είχαμε να κινηθούμε προς τα ανατολικά…

Τα πράγματα δεν άργησαν να πάρουν τη θέση τους και η ομίχλη την οριστική της.  Εμείς μείναμε μόνοι μας μέσα σ’ ένα απόλυτο κενό γαλακτικής σύστασης και πηγαίναμε κατά το ..πουθενά. Βαδίσαμε για λίγη ώρα ό ένας κοντά στον άλλο και δεν είχαμε να κάνουμε τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο.

Το ξέραμε ότι ο καιρός δεν ήταν καλός αλλά θέλαμε να πιστεύουμε ότι θα μας λυπόταν… Ο καιρός όμως δεν είναι Άγιος Παντελεήμων.   Προσπαθήσαμε να προσδιορίσουμε τη θέση μας και την κατάστασή μας.  Βαδίζαμε σε μια ομαλή πλαγιά που στα αριστερά μας έπρεπε να είναι το ντουβάρι με τις ψηλές κορφές και τα διάφορα λούκια.  Το πιστοποιούσαν οι διάφορες μικρές χιονόμπαλες που διασταυρώναμε στον δρόμο μας..

Έπρεπε κάθε στιγμή να ξέρουμε πού βαδίζουμε, για να ξέρουμε πότε και πώς θα γυρίσουμε πίσω.  Ένα βασικό σημείο αναφοράς ήταν τα βήματά μας και αυτά προσπαθούσαμε να τα κάνουμε καλά.  Βαδίζαμε κοντά – κοντά και η κλίση ήταν τέτοια που δεν απαιτούσε ακόμη σκοινί.  Είχαμε την αντίληψη ότι κάναμε μια μεγάλη τραβέρσα στα ριζά του ντουβαριού, κινούμενοι προς τα ανατολικά.

6
Στον οικ. Αλών’ Χιόν’

Ξαφνικά ένα ελαφρό αεράκι τράβηξε λίγο την νέφωση και είδαμε πάνω από τα κεφάλια μας βράχινα μυτίκια και  λούκια, που δεν ξέραμε πού οδηγούν.

«Άντε να βρούμε την Σκάλα του Μανώλη» σιγομουρμούρισα και αμέσως μετά ακούστηκε ο σύντροφός μου να λέει:  «αυτά είναι για το καλοκαίρι, δεν είναι με τόσο χιόνι».. Συνεχίσαμε την πορεία μας στο πουθενά, χωρίς πολύ όρεξη και με εμφανή τα σημάδια της αβεβαιότητας  πάνω μας, έτσι ώστε μόλις συναντούσαμε το πρώτο σοβαρό εμπόδιο θα ακουγόταν το σύνθημα της υποχώρησης.  Ακολουθούσαμε μια ελαφρώς ανηφορική πορεία.  Το  ερώτημα ήταν τώρα πιο  λούκι  έπρεπε να πιάσουμε για να κάνουμε κατά πάνω.

7
Στο δρόμο..

Εκεί που είχαμε βυθιστεί στις σκέψεις μας νάσου και ένα μικρό άνοιγμα πάλι, πάνω απ’ το κεφάλι μας, λίγο  προς τα ανατολικά.  Αρχίσαμε να φωνάζει ο ένας στον άλλον ώστε να προλάβουμε να «φωτογραφήσουμε», όσο  καλλίτερα μπορούσαμε, το ανάγλυφο.  Είχαμε φτάσει στη βάση δύο λουκιών,  τα είχαμε δει καθώς εκμεταλλευτήκαμε το στιγμιαίο άνοιγμα του καιρού.  Έπρεπε να συγκλίνουμε σ’ ένα απ’ αυτά.

Ακολούθησε σύσκεψη και αποφασίσαμε να παρακάμψουμε το πρώτο στη σειρά λούκι και να οδηγηθούμε στο διπλανό.  Συνεχίσαμε την τραβέρσα και λουφάξαμε σε μια χιονοσπηλιά που σχημάτιζε  βράχωμα.  Εκτιμήσαμε την κλίση, που είχε το λούκι και μπήκαμε για τα καλά μέσα.  Τα πρώτα μέτρα του ήταν ανεκτά και η κλίση υπολογίσιμη.

Δεθήκαμε και ασφαλιστήκαμε και προχωρήσαμε προς τα πάνω χωρίς να βλέπουμε τίποτα.  Κάποια στιγμή, μέσα στην αναζήτησή μας προς τα ψηλότερα, το μάτι μου έπεσε πάνω σε κάτι κορνίζες χιονιού, που τάχασα.  Από τον Όλυμπο είχα να δω τέτοια πράγματα.  «Ωχ»! φώναξα στον σύντροφό μου, «τώρα τα πιάσαμε τα λεφτά μας..»  Οι κορνίζες έβγαιναν για αρκετά μέτρα πάνω από το κεφάλι μας και έστεφαν σαν χάροι με φτερά, έτοιμοι να πετάξουν παίρνοντάς μας..  Πλησιάσαμε στη βάση τους και κάνοντας ασφάλεια με τα πιολέ προσπαθήσαμε να δούμε την κατάσταση.

Δείχναμε νάχουμε κολλήσει και δεν ξέραμε πώς να προχωρήσουμε.   Στα αριστερά μας διακρίναμε έδαφος ξέχιονο.  «Καλό σημάδι» φώναξα, «πρέπει να είναι η έξοδος του λουκιού».  Έπρεπε να ανεβάσουμε το σώμα μας απ’ εκεί που ήμασταν, πάνω από τις κορνίζες, να ψηλώσουμε  ένα ανθρώπινο μπόι.

8
Η κορφή Καταφίδι από κάτω

 Ψάξαμε για κάποια σταθερά σημεία και δεν βρίσκαμε.  Αυτοασφαλίζεται ο σύντροφός μου και στη συνέχεια, πατώντας πάνω στην πλάτη του,  παίρνω το ύψος που χρειαζόταν για να μπορέσω να πιαστώ από σχισμάδα βράχου.  Μαλακά και χωρίς βίαιες κινήσεις, μην φύγουμε και οι δυο κάτω, δίνω μια ώθηση και βγαίνω από πάνω.  Ουφ!  καλλίτερα εδώ.

Πάνω στη ράχη πια, κάνω κάμποσα μέτρα πιο πίσω,  ασφαλίζω με τη σειρά μου το σύντροφό μου που ακολουθεί μουρμουρίζοντας.  Αφού βρισκόμαστε από τη «μέσα» πλευρά του λουκιού, λουφάζουμε και παίρνουμε ανάσες.  Η χαρά μας επισκέπτεται και πάλι μετά την επιτυχία να βγούμε στη ράχη,  αδιαφορώντας  για τον καιρό που δεν έλεγε να μας ελευθερώσει.  Αισθήματα χαράς και ικανοποίησης για την έξοδο του λουκιού, αλλά περισσότερο για την τύχη μας να πετύχουμε το σωστό λούκι.  Τώρα ξέραμε ότι η ράχη θα οδηγούσε στην πολυπόθητη κορυφή..

9
Στη Σκάλα Μανώλη

Ολόγυρα οι κορφές ήταν σκεπασμένες στη νέφωση, εντούτοις, κάποιες στιγμές, όσο μας επέτρεπε ο καιρός, μπορούσαμε να δούμε, στα ανατολικά, την ομαλότερη (χειμωνιάτικα) προσέγγιση από το χωριό Θοδώριανα και τις χιονισμένες πλαγιές που κατηφόριζαν ομαλά.  Τούτη όμως η ανάβασή μας από τα δυτικά άξιζε πολλά.

Σημαδέψαμε τη ράχη που ανηφόριζε, μετρήσαμε το πλάτος της κορνίζας και για σιγουριά πλαγιοδρομήσαμε λίγο χαμηλότερα από αυτήν.  Για καλή μας τύχη νάσου και οι πατημασιές ξαναβρέθηκαν μπροστά μας.  Ήταν μια ‘παρουσία’, κάτι σαν ανθρώπινη συντροφιά, που ανηφόριζε μαζί μας και ας ήταν μόνο  βήματα.  Τα ακολουθήσαμε, και καλύψαμε κάμποση απόσταση.  Σε λίγο βρεθήκαμε σε κόψη που είχε ξέχιονα κομμάτια.

Αφήσαμε το χιονισμένο πεδίο και πιάσαμε το μικτό.  Γρήγορα καταλάβαμε ότι και εδώ τα πράγματα δεν ήταν χαλαρωτικά, καθώς το χιόνι, ο πάγος, τα βράχια και τα χόρτα, όλα μαζί, δημιουργούσαν ένα πρώτης τάξεως πεδίο για να ξεφύγουμε και να βρεθούμε κουβάρι σε κάνα χωριό!

Δεθήκαμε και, αγκομαχώντας, προσπαθήσαμε να πάρουμε το ύψος που κρατούσε αυτό το ξέχιονο.  Στα δεξιά μας οι κορνίζες και τα γκρεμνά ήταν εντυπωσιακά και ούτε λόγος για να κάνουμε κατά κει.

Η κλίση ήταν μεγάλη και κοιταχτήκαμε.  Δοκιμάσαμε το χιόνι και δεν ήθελε κραμπόν.  Με προσοχή και ασφαλίζοντας ο ένας τον άλλο ανεβήκαμε κάμποσα μέτρα.  Δεν βλέπαμε  τίποτα και δεν ξέραμε πού είναι  η κορυφή.  Αναζητούσαμε ένα σταθερό σημείο, γιατί η κλίση της πλαγιάς ήταν ιδιαίτερη και αν φεύγαμε θα φτάναμε στα Θοδώριανα!

10
Επί της κορυφογραμμής..

Κάποια στιγμή, έτσι απλά, πατήσαμε επιτέλους το ψηλότερο σημείο.  Βρισκόμασταν πάνω στη χιονισμένη κορφή Καταφίδι, ύψους 2.393 μέτρων, όπου ο σωρός από πέτρες ήταν σκεπασμένος. Δεν έκανε κρύο, ούτε φυσούσε οπότε μπορέσαμε και σταθήκαμε για μια ανάσα.  Δεν μπορούσαμε να χαρούμε ιδιαίτερα, γιατί πίσω είχε. η αχλάδα την ουρά.

Ήταν μεσημέρι πια και ο καιρός, όσο περνούσε η ώρα, τόσο πιο χλωμός γινόταν.  Ούτε λόγος για να τσιμπήσουμε κάτι.  Το στομάχι μου είχε αρχίσει να παραμιλάει, αλλά κρίναμε σκόπιμο να επιστρέψουμε στις «Πόρτες» και… βλέπουμε.

Η κάθοδος έγινε προσεκτικά στα ίδια βήματά μας.  Ήταν η σίγουρη λύση, καθώς δεν βλέπαμε τίποτα.  Διαπιστώσαμε ότι το χιόνι είχε γίνει πιο μαλακό και αυτό δεν μας ευχαρίστησε καθόλου.  Όσο μπορούσαμε χάσαμε ύψος και αφού τελειώσαμε με το απότομο κομμάτι της κορφής βγήκαμε στη ράχη που ήθελε απλά περπάτημα.  Βιάσαμε τα βήματά μας και δεν αργήσαμε να φτάσουμε στις «Πόρτες».  Πάνω που ψαχνόμασταν ο καιρός έγινε πιο χλωμός και άρχισε να χιονίζει.

Εγκαταλείψαμε κάθε σκέψη για να τσιμπήσουμε κάτι, γιατί θα μπορούσαμε να μείνουμε εκεί για… βράδυ αν δεν καταφέρναμε να ξεπεράσουμε το σημείο αυτό και βαλθήκαμε να κοιτάμε για το πέρασμα.  Τώρα, από πάνω – όσο μπορούσαμε να δούμε –  έδειχνε ότι μπορούσαμε να κινηθούμε στο ξέχιονο που ήθελε προσοχή μέχρι να πέσουμε στο χιονισμένο λούκι.  Το σκεπτικό μας αποδείχτηκε σωστό.  Με ασφάλεια από πάνω κατέβηκε ο σύντροφός μου πρώτος και στη συνέχεια, αφού έκανε ρελέ και αυτοασφαλίστηκε, ακολούθησα και εγώ.

11
Η κορφή Καταφίδι από πάνω

 Με διαδοχικές ασφάλειες και ακολουθώντας τις πατημασιές μας, χάναμε όλο και περισσότερο ύψος.  Όταν ‘φάγαμε’ όλο το μήκος του λουκιού, το χιόνι έκοψε και ο καιρός συνέχισε τα ίδια.  Το απόλυτο διάφανο κενό δεν έλεγε να βγάλει κάτι αλλιώτικο.  Τώρα μπορούσαμε να χαλαρώσουμε λιγάκι αλλά το μαλάκωμα του χιονιού δεν μας άφηνε σε ησυχία, καθώς οι ‘κορνίζες’ χιονιού  από πάνω μας δεν ξέραμε τι μπορούσαν να φέρουν..  Συνεχίσαμε τη μεγάλη τραβέρσα ακολουθώντας πιστά τα βήματά μας, φτάνοντας σε πλάτωμα.

Είχαμε περάσει όλα τα σημεία που έπεφταν χιονόμπαλες και τώρα μας έμεινε το τελευταίο κομμάτι για να βγούμε ξανά στην αγκαλιά της μεγάλης κοιλάδας.  Μπροστά μας η πλαγιά με την κλίση της, αλλά τούτη την στιγμή θέλαμε να χαλαρώσουμε και λίγο.  Τόσες ώρες  ήμασταν στην ..πρίζα.  Ελέγξαμε την πλαγιά και την κλίση της, και προτιμήσαμε το.. «κωλοσκί»!

Απόλαυση στον πάτο της πλαγιάς, χυμένοι μέσα στο χιόνι με τα μάτια κλειστά, μεθυσμένοι,  μας υποδέχτηκαν.. σταγόνες βροχής μεγάλες σαν στραγάλια, μόνον που δεν μπορούσαμε να τα.. φάμε.  Ποιος νοιαζόταν τώρα όμως για τις φωνές του στομαχιού, όταν ακούγαμε από παντού ουράνιες  μελωδίες!  Είχαμε καταφέρει να «κλέψουμε» μια ανάβαση και θα χρειάζονταν κάμποσος καιρός για να πιστέψουμε ότι το όνειρο ήταν πραγματικότητα…

Τάκης Ντάσιος, 1994

Παραπομπές

(1) Τζουμέρκα, «Μεγάλος ορεινός όγκος της Νότιας Πίνδου, στο βόρειο άκρο του νομού Άρτας.  Αποτελεί μαζί με την Κακαρδίτσα και το Παχτούρι το μεγάλο ορεινό συγκρότημα Τζουμέρκα ή Αθαμανικά όρη.  Αν και δεν χωρίζουν χαμηλά διάσελα το Καταφίδι απ’ την Καρδίτσα ή το Πατούρα, η διάταξή του είναι τέτοια ώστε επιτρέπει να εξεταστεί σαν ξεχωριστό βουνό.  Η ψηλότερη κορυφή του είναι το Καταφάει, ύψους 2.393 μ.  Άλλες ψηλές κορφές, άνω των 2.000 μ. είναι:Γερακοβούνι 2.211 μ., Μπαρτζάκα 2.392 μ., Πλιάκουζα ή Σκλάβα 2.067 μ., Στρουγκούλα 2.107 μ.  Ανάβαση γίνεται από το χωριό Καταρράχτης, υψ. 800 μ., 53 χιλ.  από την Άρτα, σε 0500ω. περίπου (διαδρομή σημαδεμένη)» (Νέζη Νίκου1979:89).   Ο Γιώργος Σφήκας, Τα βουνά της Ελλάδας, αναφέρει, ότι: «πολλές φορές στα Τζουμέρκα περιλαμβάνεται και η Κακαρδίτσα, αυτό όμως είναι λάθος, γιατί τα δυο βουνά χωρίζονται με αρκετά σαφή τρόπο, από τον Αυχένα των Μελισσουργών και συνδέει τα χωριά Μελισσουργοί (5) με Θεοδώριανα.  Λάθος επίσης είναι και η ονομασία Αθαμανικά όρη, που δίδεται και στα δύο βουνά μαζί.  Πρόκειται για αρχαίο όνομα, που κανένας δεν χρησιμοποιεί σήμερα»» (Σφήκα Γιώργου1980:79)

(2) Χ. Καταρράκτης. «Ο Καταρράκτης απέχει 62,5 χιλ. – μέσω γέφυρας Πλάκας – από την Άρτα.  Κεφαλοχώρι  με τους τέσσερις συνοικισμούς του, (Κρυοπηγή (Μουτσιάρα), Μηλέα, Σγάρα και Βλάγκαδο).  Το σημερινό του όνομα το πήρε από τους δίδυμους καταρράκτες, που βρίσκονται σε πολύ μικρή απόσταση, λίγο πιο ψηλά από το χωριό, συνοικισμό Κρυοπηγή Ο Καταρράκτης είναι το πρώτο σκαλοπάτι για το ανέβασμα στα Τζουμέρκα» (Γεωγραφία, Άτλας της Ελλάδος1960: 736)  «Ο Καταρράκτης (έως το 1928 Σχωρέτσ(ι)ανα), υψ. 800 μ. δήμου Αγνάντων, νομού Άρτας.  Στα 1928 είχε 911 κατοίκους, στα 1940 > 488, 1951 > 230, 1961 > 293, 1971 > 257, 1981 > 414, 1991 > 297, 2001 > 682, 2011 > 270  Κτίστηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο.  Τον πρώτο οικισμό τον είχε κάψει ο γερμανικός στρατός κατοχής».

(3) Οικισμός Αλών’ Χιόν’ ή  Αλώνι, υψ. 1.350 μ. το οικισμός στις πλαγιές των Τζουμέρκων, κοινότητας Καταρράκτη νομού Άρτας.  Στα 1940 είχε 134 κατοίκους, στα 1951 > 114, 1961 > 59, 1971 > 28, (-) (Γεωγραφικό λεξικό της Ελλάδας2012:τόμος Α΄, 63)

(4) Η Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης έχει κηρυχθεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Χτίστηκε το 1857 μ .Χ. στα ερείπια του παλιού μοναστηριού, που βρισκόταν εκεί από το 1707 μ. Χ.  Είναι πλακοσκέπαστος ναός τρίκλιτης θολωτής βασιλικής χωρίς τρούλο με ενσωματωμένο κωδωνοστάσιο. Ιδρύθηκε το 1730 αλλά ανακατασκευάστηκε εκ θεμελίων το 1827. Ξεχωρίζουν για την τέχνη τους το ξυλόγλυπτο τέμπλο και η μεγάλη εικόνα της Αγίας Αικατερίνης με επίχρυσο ανάγλυφο επικάλυμμα.

(5) Χ. Μελισσουργοί, υψ. 860 μ., οικισμός στις πλαγιές των Τζουμέρκων, στα ΒΑ. του νομού Άρτας.  Είναι το βορειότερο χωριό του νομού Άρτας και απέχει 72 χιλ. από την πρωτεύουσα του νομού. .  Στα 1928 είχε 290 κατοίκους, στα 1940 > 843, 1951 > 85, 1961 > 158, 1971 > 74, 1981 > 1.011, 1991 > 1.036, 2001 > 671.  Κοντά ίχνη αρχαίου οικισμού και λείψανα παλαιάς μονής (Γεωγραφικό λεξικό της Ελλάδας2012: τόμος Β΄ 212)

Βιβλιογραφία

Μάλαμα Λάμπρου1971:Κατσαντώνης και κλεφτουριά (ιστορικό μυθιστόρημα), 1770-1810, από τις μεγάλες εθνικές μορφές και τις αθάνατες εποποιίες του λαού μας, εκδ. Λαϊκή Βιβλιοθήκη, Γιάννινα

Νέζη Νίκου1979: τα ελληνικά βουνά, ορεογραφία, οδηγός, Αθήνα

Σφήκα Γιώργου1980:Τα βουνά της Ελλάδας, σειρά Ελληνική φύση, Αθήνα

Καρατζένη Β. Νίκου1991:Οι νομάδες κτηνοτρόφοι των Τζουμέρων (οι άνθρωποι των αετοκορφών, της αυγής, του ήλιου και των καταιγίδων), Άρτα

Τσίπηρα Κώστα1992:Στα ελληνικά βουνά, οι 50 ωραιότερες πεζοπορικές και οικολογικές διαδρομές, εκδ. Νέα Σύνορα–Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα

Βερτόδουλου Αγγελική-Καψάλη(Επιμέλεια)1995: Ήπειρος, πολιτιστική κληρονομιά και φύση, από το φωτογραφικό Αρχείο του Απόστολου Βερτόδουλου, σειρά Ηπειρωτική βιβλιοθήκη, εκδ. Δωδώνη, Αθήνα-Γιάννινα

Παπαδημητρίου Ι. Δημητρίου1998:Οι Ραφταναίοι, Ιωάννινα

Γαλάνη Λάμπρου Επιμέλεια: Περιηγήσεις με την «ΗΜΗΡΗΣΙΑ», Άρτα, , τεύχος 54,

Μανιμανάκη Κώστα, Δυτικά Τζουμέρκα (Αρτα, Κατσανοχώρια, Συρράκο, Καλαρρύτες), σειρά Ανακαλύψτε την Ελλάδα, Νο 31,

Χάρτης Περιστέρι, Κακαρδίτσα, Τζουμέρκα, κλίμακας 1: 50.000 σειρά Topo 50, 3.2, εκδ. Ανάβασης

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s