«Έχεις καμιά καλή πληροφορία;»

Η Ελλάδα είναι χώρα με πλούσιους φυσικούς θησαυρούς.  Χώρα με ψηλά βουνά που σβήνουν στα μαγευτικά ακρογιάλια,  συνδυάζει υπέροχα και αρμονικά και τα δύο.  Αν οι δαντελένιες ακρογιαλιές και τα όμορφα νησιά μας τράβηξαν ευκολότερα τους επισκέπτες, τα βουνά κράτησαν τον εαυτό τους σε απομόνωση, γιατί η προσέγγισή τους παρουσιάζει κάποια φυσική δυσκολία.  Έτσι έμειναν απόμακρα, άγνωστα.  Αυτά τα ορεινά είναι οι τελευταίοι φυσικοί παράδεισοι που έχουν μείνει στην Ευρώπη.

1
..κατασκηνώσαμε στο πέρασμα,

Όταν μιλάς για τα ορεινά της χώρας μας δεν μπορείς να μην σκεφθείς στην πρώτη σειρά, την οροσειρά της Πίνδου (1) και μετά όλα τα άλλα συγκροτήματα.  «Πίνδος»  μία λέξη που ταυτίζεται με την φυσική ομορφιά, ένας μοναδικός επίγειος παράδεισος κοντά μας και συγχρόνως τόσο άγνωστος.  Την Πίνδο σαν την γνωρίσεις με κάποιο τρόπο, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, θα σού αφήσει κάτι.  Η πόρτα για τον παράδεισο περνά απ’ αυτήν και εσύ, στην προσπάθειά σου να κατανοήσεις όλα αυτά και άλλα πολλά που έχεις ακούσει από παιδί για παραδείσους και μαγικούς κόσμους, με τις νεράιδες και τα ξωτικά, διαπιστώνεις ότι δεν είναι και πολύ μακριά.

2
Γεφύρι στο Λεσκοβίτικο (Λιασκοβίτικο) ρέμα

..Αφήσαμε τα βιβλία και τις φαντασιώσεις μας και πήραμε για άλλη μια φορά τον δρόμο για τα ψηλά.  Περπατούσαμε ώρες. Από ώρα είχε νυχτώσει καθώς κατεβαίναμε αργά στο παλιό μονοπάτι, κάπου χαμένοι στα χωριά της Αργιθέας (2), στα δυτικά του νομού Καρδίτσας.   Κάποια στιγμή, κουρασμένοι πια, στήσαμε το αντίσκηνο πάνω στο μονοπάτι και κοιμηθήκαμε βαριά.  Μετά από ώρα, ο ήχος των κουδουνιών μάς ξύπνησε. Πριν προλάβω να ανοίξω καλά – καλά τα μάτια πετάχτηκα έξω και βλέπω ξαφνιασμένος ..κοπάδι με γίδια να μας έχει περικυκλώσει.

3
Κουβεντιάζοντας με τον μπάρμπα Θωμά, Συκιά Πετρωτού

Φυσικό ήταν.  Είχαμε στήσει το αντίσκηνο πάνω στο πέρασμά τους.

Ευτυχώς πέρασαν, αφού άφησαν πίσω τους τη σκόνη και την χαρακτηριστική μυρωδιά.  Ο βοσκός που ακολουθούσε από απόσταση απάντησε στον χαιρετισμό μου με κούνημα του χεριού.  Πλησιάζοντας, κοίταξε καλά-καλά να δει αν είμαστε ανθρωποειδή και σίγουρα θα δυσκολεύτηκε.

Τον ρώτησα για το πέτρινο μονότοξο γεφύρι που έπρεπε να βρίσκεται κοντά μας, εάν ήμασταν στο σωστό δρόμο, και ο τσοπάνος έγνεψε καταφατικά χωρίς να μιλήσει.  Είχα ξεχαστεί μετέωρος μέσα σ’ αυτό το σκηνικό, καθώς ο τσοπάνος, που σίμωσε περισσότερο για να προσπεράσει στο μονοπάτι, μου  ψιθύρισε:

– Καμιά καλή πληροφορία μήπως έχουμε;

Ξαφνιάστηκα αλλά γρήγορα συνήλθα, αφού κατάλαβα γιατί ρωτούσε.

– Όχι βρε αδελφέ, στα βουνά περπατάμε, για να γνωρίσουμε τον τόπο μας…

Ο άνθρωπος, ποιος ξέρει τι κατάλαβε, το άλλαξε και σιγομουρμουρίζοντας λόγια δικά του ξεμάκρυνε.

Όταν είχε φύγει αρκετά, γύρισε το κεφάλι του πίσω και έριξε μιά ματιά.  Τον χαιρέτησα για άλλη μιά φορά πριν χαθεί πίσω απ’ την πλαγιά.

Ο τόπος είναι γεμάτος από ιστορίες με κρυμμένους θησαυρούς, κιβώτια και τενεκέδες με λίρες,  καθώς τα χρόνια του εμφυλίου δεν είναι και τόσο μακριά.  Τούτη η περιοχή έζησε έντονα την νεότερη ιστορία μας.

4
Φώτο: Σπύρου Μελετζή, με λεζάντα «το γεφύρι Κοράκου στον Αχελώο», από το βιβλίο Με τους αντάρτες στα βουνά, 1984. σ 179

..Μετά από καιρό ξαναβρεθήκαμε στην Πίνδο.  Κατεβαίναμε τον Ασπροπόταμο, όπως το μονοπάτι οδηγούσε, και περάσαμε το μικρό μονότοξο Λιασκοβίτικο γεφύρι, πάνω στο ρέμα.  Ακολούθησε η πορεία μας για το διάσελο Πέντε αδέλφια, για να χαμηλώσουμε στον οικισμό Συκιά Πετρωτού.  Κατευθυνθήκαμε προς το παλιό μονοπάτι, που οδηγούσε στη γέφυρα του Κοράκου (3).  Καθώς προχωρούσαμε, οι φωνές μας ακούγονταν ολόγυρα και σίγουρα, κάποιος, εάν υπήρχε, θα μας είχε προσέξει από ώρα.

Πράγματι, ακουγόμασταν, γιατί όταν βρεθήκαμε κοντά στο μονοπάτι, ο μπάρμπας μας μίλησε, ξαφνιάζοντάς μας.

5
Στο στένωμα του ποταμού, εκεί πούταν το γεφύρι Κοράκου

Του είπαμε ότι ψάχναμε το παλιό γεφύρι του Κοράκου.  Μπήκε μπροστά και μας οδήγησε χωρίς πολλά λόγια στο μέρος που έπρεπε να είναι το γεφύρι.  Το ιστορικό γεφύρι δεν υπήρχε πια.  Υπήρχαν μόνο τα ερείπια των δύο σταθμών στις αντίπερα όχθες, καθώς εδώ ήταν  παλαιότερα τα σύνορα της Ελλάδας.

Αυτό δεν μας εμπόδισε να συζητήσουμε αρκετή ώρα με τον μπάρμπα για το γεφύρι και την ιστορία του.

Η ώρα περνούσε, η στράτα ήθελε πόδια και ο δρόμος ήταν μακρύς.  Είπαμε να χαιρετηθούμε και καθώς σφίγγαμε τα χέρια, ο μπάρμπας Θωμάς μάς ρώτησε για … τις λίρες!

-Εδώ οι αντάρτες είχαν κρύψει κιβώτια, λένε οι φήμες, όταν υποχωρώντας ανατίναξαν το γεφύρι το Μάρτη του 1949.

-Μα…

-Τι μου λέτε τώρα εσείς; Εδώ περνά κόσμος και κοιτάζει κάθε τόσο.

Πού να χωρέσει ο νους του ανθρώπου ότι περπατάμε στα βουνά γιατί μας αρέσουν.

Χαμογελάσαμε στον μπάρμπα-Θωμά για άλλη μια φορά, χωρίς να έχουμε λόγια να πούμε, αφού ότι και να λέγαμε δεν θα άλλαζε τίποτα.

Το θέμα  για τους λιγοστούς κατοίκους του τόπου, είναι μπας και τίποτα ξένοι, με τα μέσα και τις πληροφορίες που έχουν απ’ τις πόλεις, βρεθούν με θησαυρούς, που στο κάτω-κάτω ανήκουν στο… χωράφι τους.

Γι’ αυτό και τους ξένους τους βλέπουν με μισό μάτι, με επιφύλαξη, φοβούμενοι και λίγο την «εξυπνάδα» των ανθρώπων της πόλης.  Πόσα δεν έχουν δει!

Ο Δημήτριος Λουκόπουλος στα βουνά του Κατσαντώνη, 1935, σ.266-7, γράφει για το γεφύρι του Κοράκου: «Χίλιες γίδες σιούτες και τέσσερις χιλιάδες με κέρατα έφαγαν οι μαστόροι ώσπου να το χτίσουν.  Τόφτειαξε ο Άγιος Βησσάριος – Επίσκοπος Δημητριάδος, μητροπολίτης Λαρίσης μετά, (1490).  Στα βαθιά γηρατειά του, το 1522, ήρθε και μόνασε στο μοναστήρι Δοσίκου που αυτός έχτισε.  Πέθανε στα 1541 κι η εκκλησία τον ανακήρυξε Άγιό της.  [Δες Θεσσαλικά Χρονικά (Θ.Χ.) τόμος Γ΄ σ.172] – τότε που ήταν δεσπότης.  Τελειώνοντας, λέει, αυτή η γέφυρα, πρώτος που πέρασε ήταν ένας καλόγερος.  Φτάνοντας καταμεσής στην καμάρα της στάθηκε.  Ο πρωτομάστορας που έχτισε το γεφύρι, τον κοίταζε από κάτω από τον ξεριά.  Φαινόταν σαν ο κόρακας ψηλά στον έλατο, τόσο ύψος έχει η καμάρα.  Απ αυτή την αιτία είπαν: του Κοράκου το γεφύρι.  Και για να στερεώσει καλά ο Άγιος Βησσάριος θεμέλιωσε τη γυναίκα του πρωτομάστορα στο δεξί κεφαλάρι.  Ύστερα έχτισε κι ένα μοναστήρι με 366 κελιά, όσες μέρες έχει ο χρόνος.  Και όταν πέθανε, δεν έλιωσε ο Άγιος.  Το σώμα του βρίσκεται και τώρα ακόμα άλιωτο σε ασημένιο κουτί (σακούλια)»

Ο Τάκης Ψημμένος στο βιβλίο του Αντάρτες στ ΄Αγραφα, 1985, γράφει:  «Οι μάχες του Βάλτου – Αχελώου τερματίστηκαν στις αρχές του Απρίλη 1949 με τη μεγάλη σύγκρουση που έγινε στα υψώματα γύρω απ τη γέφυρα του Κοράκου.  Εκεί ο αντίπαλος είχε συγκεντρώσει σοβαρές δυνάμεις του και με συνεχείς επιθέσεις πεζικού, που υποστηρίζονταν από την αεροπορία του, προσπάθησε να την καταλάβει, για ν αποκόψει τα τμήματα του ΔΣΕ που συμπτύσσονταν από το Βάλτο.  Για δυο μέρες συνέχεια, τα γύρω από τη γέφυρα υψώματα καίγονταν κυριολεχτικά από τους πυκνούς βομβαρδισμούς με ρουκετοβόλα και θερίζονταν κάθε σπιθαμή εδάφους από τα μυδράλια των αεροπλάνων.  Μια αμυδρή εικόνα της κατάστασης που επικρατούσε εκεί δίνει και το παρακάτω ραδιοτηλεγράφημα του διοικητή της ΙΙ Μεραρχίας προς τη Διοίκηση του ΚΓΑΝΕ του ΔΣΕ: «Τμήματα πέρασαν γέφυρα ΣΤΟΠ  Ξεκόπηκε μια διμοιρία Δυτικά Αχελώου ΣΤΟΠ  Από αεροπορία είχαμε αρκετούς τραυματίες ΣΤΟΠ  Λίγους σκοτωμένους ΣΤΟΠ.  Γέφυρα ανατινάξαμε 21.15 ΣΤΟΠ  Κρατάμε Πέντε Αδέλφια (τοποθεσία) Κρανιά ΣΤΟΠ, 28-03-1949, ώρα 23.50΄ Διαμαντής»

6
Το «Ελληνικό» φυλάκιο στο γεφύρι του Κοράκου

…Όσο και να τριγυρίσεις στην Πίνδο δεν τελειώνεις ποτέ.  Τα βήματά μας ξανά και ξανά στις ανηφοριές της.   

Τώρα ανηφορίζαμε αντίθετα με την ροή του Άσπρου (Αχελώου), θέλοντας να βγούμε ψηλότερα απ’ το χωριό Μυρόφυλλο, πού είχαμε αφήσει από ώρα.  Στην Πίνδο αυτό δεν σε πειράζει.  Εδώ εύχεσαι να σταματήσει ο χρόνος, αφού το περπάτημα δεν σταματά ποτέ.  Ώρες στο μονοπάτι αφουγκράζεσαι τους κτύπους του χώρου και ανοίγονται μέσα σου άλλης φύσεως δρόμοι.  Το μονοπάτι οδηγεί από χωριό σε χωριό με άξονα το ποτάμι.  Κατεβαίνει χαμηλά και περνά απέναντι με γεφύρια, ψηλώνει σε διάσελα και όλα αυτά κάτω απ’ το βλέμμα των ψηλών κορφών.

7
Ο Αχελώος ποταμός ανάμεσα στα χ. Μυρόφυλλο –Πολυνέρι

Φτάσαμε στο επόμενο χωριό που ήταν το Πολυνέρι (4).  Το διασχίσαμε περασμένο μεσημέρι και λίγο έξω απ’ αυτό σταματήσαμε στο ύψος της πανέμορφης εκκλησίας, όπου και η  βρύση με το δροσερό νερό.  Απ’ την άλλη μεριά φάνηκε  άνθρωπος που πλησίαζε. Χαιρετηθήκαμε και συστηθήκαμε, απαντώντας γρήγορα στη μόνιμη κουβέντα των ντόπιων «από πού είστε» και «τι δουλειά κάνετε».

8
Ναός Αγίου Γεωργίου Μυρόφυλλου Τρικάλων

Ρωτήσαμε για την εκκλησία και τον τόπο.  Ο άνθρωπος εδώ ήταν ομιλητικός και χωρίς να μας εξετάσει πολύ μας είπε την ιστορία του τόπου.

-Τούτη η πηγούλα είναι από την κανονική πηγή που υπήρχε ψηλότερα.  Λένε ότι υπάρχει θησαυρός του Όθωνα κρυμμένος σ’ αυτήν.  Πολύ χρυσάφι.  Τελευταία είχε έρθει ένας Εγγλέζος και έψαχνε.  Είχε πληροφορίες.  Έλεγε ότι εάν βρεθεί ο θησαυρός είναι τόσος που θα ντύσει σε χρυσάφι τον κάθε κάτοικο και όλο το χωριό μαζί.  Δεν μπόρεσε να την βρει, την αρχική πηγή.  Θα ξαναγυρίσει όμως πιο διαβασμένος…  Έχουν πέσει τα βράχια του βουνού Χατζή και σκέπασαν τον τόπο.  Έχει πολύ χρυσάφι ο τόπος αλλά πού είναι η χαμένη βρύση;

Ξανακοιταχτήκαμε…

Ο άνθρωπος μας χαιρέτισε και έφυγε προς το χωριό και εμείς μείναμε να ονειρευόμαστε θησαυρούς…

Τι ήθελε ο Όθωνας εδώ πέρα;  Καταλάβαμε καλά; Μα ο άνθρωπος μας μίλησε για παλάτι του Όθωνα πάνω απ’ το κεφάλι μας, και σαν σηκώσεις τα μάτια βλέπεις μόνο γυμνά βράχια.  (Βλέπε: παραπομπές, χ. Πολυνέρι, όπου στις πλαγιές του όγκου Χατζή, τοποθεσία Κάστρο, μετέφρασε παλάτι..)

Φορτωθήκαμε το φορτίο μας ξανά και πήραμε τη στράτα βόρεια.  Στο επόμενο χωριό, το Μοσχόφυτο (5), σταματήσαμε καθώς ο ήλιος έδυε.  Βρήκαμε ένα ξέφωτο με υποδομή κατάλληλη για ύπνο και ξεκούραση και αποφασίσαμε να περάσουμε τη βραδιά που ερχόταν.

Καθώς κοιτάζαμε ολόγυρα για νερό, ξεπρόβαλλε ένας βοσκός από ψηλά.  Χαιρετηθήκαμε, ρωτήσαμε για νερό και τα γνωστά.

-Από πού είσαστε και τι δουλειά κάνετε;

Του είπαμε και δεν έδειξε να δίνει και πολλή σημασία.

Σαν πλησίασε κοντύτερα μας ρώτησε.

-Έχουμε καμιά καλή πληροφορία για κανένα τενεκέ λίρες;

Καθώς γινόταν θόρυβος δεν άκουσα καλά και τον ρώτησα να μου επαναλάβει τι είπε….

-Τίποτα βρε αδερφέ, ένα αστείο έκανα…

9
Ναός Τιμίου Σταυρού Δολιανών στη Κρανιά Ασπροποτάμου

Οι φυσικοί θησαυροί της μοναδικής σε ομορφιά Πίνδου, φαίνεται ότι δεν φτάνουν. Κρατά μέσα στα σπλάχνα της πιότερους θησαυρούς καλά όμως κρυμμένους.

Στο «βασίλειο» του Πίνδου, οι άνθρωποι βαρέθηκαν να βλέπουν ξωτικά και νεράιδες, καθώς μ’ αυτά μεγάλωσαν, δράκους και γίγαντες και μιλούν και παραμιλούν για κρυμμένους θησαυρούς.  Η νεότερη ιστορία του τόπου γράφτηκε πάνω εκεί και πέρα απ’ τα οδυνηρά γεγονότα που άφησε ο εμφύλιος, άφησε και τους «θησαυρούς» του.

Τι ειρωνεία!  Λες και τόσοι φυσικοί θησαυροί δεν έφταναν και χρειάζονταν και αυτές οι χρυσές λίρες για να μην μπορούμε να ξεχάσουμε ποτέ!    

10
Απ το χ. Χαλίκι κοιτάζοντας νότια οι κορφές: Τσούμα Αρόσα, Μποτάϊ  και Μπουρδούγανη του Λάκμωνα (Περιστέρι).  Απ το Περιστέρι ξεκινά ο Αχελώος..

Η οροσειρά της Πίνδου, με την φυσική της απομόνωση, στο πέρασμα των χρόνων δείχνει να ζει στην δική της εποχή, στο δικό της ρυθμό.  Η Πίνδος καλεί ξανά και ξανά τους ανθρώπους, που ψάχνουν για θησαυρούς, να περπατήσουν πάνω της και να γευτούν τους ολοφάνερους θησαυρούς της.  Πλούτος και  κινητήριος δύναμη είναι η καρδιά των ανθρώπων.   Οι θησαυροί σε σπηλιές, μαρμαρωμένες βρύσες, αφύσικα λιθάρια, ξωκλήσια, βάραθρα σκοτεινά, αφανέρωτες βρύσες, γεφύρια και τόσα άλλα θα σηματοδοτούν τον αντίποδα στην ξέφρενη σημερινή πορεία μας.  Θα μας υπενθυμίζουν την οδυνηρή πραγματικότητα της ιστορίας μας- η αρχαιότητα και η Τουρκοκρατία έχουν ξεμακρύνει πολύ, αλλά τα χρόνια του Εμφυλίου είναι ακόμη εδώ – όταν δεν είμαστε όλοι στη θέση μας, όταν η δύναμη της καρδιάς μας σκοτεινιάζει και συνεχίζει να σκοντάφτει σε τενεκέδες με λίρες…

Υστερόγραφο. 

Πρόσφατα ένας φίλος, που παλιά μαζί γυρίζαμε στα βουνά,  μου τηλεφώνησε απ’ την Αμερική, όπου ζει,  για να μου διαβάσει ένα κομμάτι που δημοσιεύθηκε στην εκεί εφημερίδα Εθνικός Κήρυκας.  Δύο ΄‘τύποι΄΄  στο 67ο χιλιόμετρο της Εθνικής οδού Ιωαννίνων – Φλώρινας βρήκανε σε χωράφι, δίπλα σε καφενείο δύο κιβώτια διαστάσεων 25Χ30 εκ. γεμάτα με λίρες απ’ την εποχή του εμφυλίου.  Η καφετζού τους πήρε χαμπάρι, αυτοί απείλησαν να την σκοτώσουν και το θέμα έφτασε στην χωροφυλακή όπου και η δουλειά χάλασε…».

Τάκης Ντάσιος, Άνοιξη 1984

Παραπομπές

(1) «Η οροσειρά της Πίνδου, τραβώντας από τα ΒΔ. προς τα ΝΑ. συνεχίζει και κατεβάζει από τη Βόρεια Ήπειρο τις Δυναρικές Άλπεις ίσαμε τα βουνά της Νότιας Ρούμελης.  Η Πίνδος είναι η ραχοκοκαλιά της Ελλάδας.  Η μορφή της ανάγλυφη χτυπάει αμέσως στο μάτι μας, που την αγκαλιάζει ολόκληρη.  Το περίγραμμα του όγκου τους είναι τυπικό: ανέβασμα, κορυφή, κατέβασμα.  Το περίγραμμα αυτό τα ξεχωρίζει ξεκάθαρα από το περιβάλλον τους.  Τα κάνει μονάδες.  Η Πίνδος είναι σύνθετη.  Το μάτι δε μπορεί να συλλάβει συγκεκριμένα τη μορφή της: ένας ατέλειωτος συμπαγής όγκος, που από πάνω του τινάζονται εκατοντάδες ράχες.  Πολλές είναι αυτές που ξεπερνούν τα 2.000 μέτρα.  Κυριότερες στη σειρά απ το βορρά: ο Γράμμος, ο Σμόλικας, η Βασιλίτσα, το Αυγό, το Περιστέρι, στη Βόρεια Πίνδο.  Οι κορυφές του Ασπροποτάμου στην κεντρική και η κορυφογραμμή των Αγράφων, στη Νότια.  Ράχες, που οι πλαγιές τους μπερδεύονται και χωνεύονται σ ένα κοινό βάθρο.  Εάν τα άλλα Ελληνικά βουνά είναι μία μονωδία, η Πίνδος είναι μια συμφωνία βουνών»  (Αναστασιάδη Σοφία1955: 9-10)

(2) «Η Αργιθέα της Καρδίτσας επεκτείνεται στο βορειοδυτικό τομέα των Αγράφων, σ ένα χώρο που πάντα αποτελούσε τη καρδιά της Ελλάδας.  Όταν βλέπει κανείς την Αργιθέα στον χάρτη αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για έναν ορεινό τόπο, που περιβάλλεται από θεογενή βουνά με πανύψηλες κορφές  και βαθύσκιωτα φαράγγια, τα οποία διατρέχονται από ρυάκια, χείμαρρους και ποτάμια που ιχνηλατούν το παρελθόν αλλά και το μέλλον της.  Θαρρείς ότι είναι αδιάβατα και απρόσιτα τούτα τα μέρη και πολλές φορές έχεις δίκιο, όταν ενσκήπτει ο βαρύς χειμώνας.  «Παλαιότερα, τέλη δεκαετίας ΄60 όταν ζούσα στη πόλη της Καρδίτσας, κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ακούγαμε συχνά στο ραδιόφωνο, ότι αποκλεισμένα παραμένουν για μέρες τα 24 χωριά της ορεινής Αργιθέας..»» (Στάθη Γεωργίου1971: 18-19)

Με τις τελευταίες διοικητικές συγχωνεύσεις, η περιοχή συγκροτεί ένα ενιαίο δήμο, τον δήμο  Αργιθέας νομού Καρδίτσας με έδρα το χ. Ανθηρό»  (Σινάνη Άγγελου2010:6-7)..  «Εάν ο επισκέπτης στρέψει το βλέμμα του προς δυσμάς, προς την Αργιθέα, θα δει να την σκεπάζει εις όλη την έκτασή της, σκότος αδιαπέραστο.  Πρέπει ο ήλιος να υψωθεί αρκετά εις τον ορίζοντα, να φωτιστούν από τις ακτίνες του τα βουνά και απ εκεί με την αντανάκλασή του, να αρχίσει να διαλύει και εις την Αργιθέα το σκότος.  ΄΄Αργεί η θέα προς τα εδώ΄΄, θα αναφωνούσε ο παρατηρητής.  Αυτή η κραυγή, πλήρους θαυμασμού και εκπλήξεως, συνθέτουν και μας δίδουν την λέξη Αργιθέα!» (Στάθη Γεωργίου1971: 18-19)

(3) Κοράκου  γέφυρα, γεφύρωνε  αντίπερα όχθες πάνω στον Αχελώο (Ασπροπόταμο) ποταμό απ όπου διέρχονταν μία από τις βασικές αρτηρίες που συνέδεαν την Άρτα με τη Θεσσαλία (Μουζάκι). Η διαδρομή αυτή ξεκινούσε από τα Μηλιανά Άρτας, Πηγαί (Βρεστενίτσα), Άγιος Βασίλειος  – νοτιότερα από το γεφύρι του Κοράκου, όταν τα νερά του ποταμού ήταν αβαθή – Συκιά, διάσελο Πέντε Αδέλφια Πετρωτού (Λιάσκοβο), κάστρο Χαϊντούτη, Αγορασιά, Αργιθέα (Κνίσοβο), διάσελο 1.460 μ. στα νότια του όγκου της Καραβούλας, Βατσουνιά ή Δρακότρυπα (Σκλάταινα), Πορτή και Μουζάκι.»   (Σινάνη Άγγελου2010: 66)

«Το γεφύρι του Κοράκου υπήρξε το μεγαλύτερο μονότοξο μέσα σ ολόκληρη την Ήπειρο.  Χρειάστηκε να σηκωθεί και να ανοιχτεί η καμάρα του πολλά μέτρα πάνω από το νερό, για να μπορέσει έτσι να υπερπηδήσει τον Αχελώο και να ανακουφίσει τα χωριά της περιοχής.  Μέσα σε ένα φοβερό βραχοστένωμα του Αχελώου, έστεκε το θρυλικό γεφύρι πάνω από 400 χρόνια, ενώνοντας τη Θεσσαλία με την Ήπειρο.  Ανατινάχτηκε τον Μάρτη του 1949, από ανταρτικά σώματα.  Είχε χτιστεί το 1515 από τον αρχιεπίσκοπο Λάρισας Βησσαρίωνα»  (Μαντά Ι. Σπύρου1984:88-9)

(4) Χ. Πολυνέρι έως το 1955 Κοθώνιον, ύψ. 760 μ. στις πλαγιές του όγκου Χατζή της Νότιας Πίνδου νομού Τρικάλων.  Στα 1928 είχε 481 κατοίκους, 1940 > 626, 1951 > 278, 1961 > 373, 1971 > 364, 1981 > 212, 1991 > 221.  Ο οικισμός βρίσκεται στα ΝΑ. του ορεινού όγκου Χατζή και στις όχθες του ρέματος Αρέντα.  Πάνω από τον οικισμό και ανάμεσα στις κορφές Ξηροβούνι, ύψ. 1.833 μ. και την ψηλότερη ονόματι Κορυφή ύψους 2.038 μ. τοποθεσία Κάστρο.  Δεξιά της τοποθεσία κτίσματα και αριστερά της τοποθεσία Χατζή – απ όπου ονοματίζεται και ολόκληρο το βουνό με την ψηλότερη κορφή – με κτίσματα.

(5) Χ. Μοσχόφυτο,   έως  το 1928 Κορνέσι),  υψ. 800 μ.  στις  πλαγιές  του όγκου Χατζή, στα ΝΔ. του νομού Τρικάλων.  Στα 1928 είχε 530 κατοίκους, 1940 > 708, 1951 > 297, 1961 > 108, 1971 > 82, 1981 > 59, 1991 > 45

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Αναστασιάδη Σοφία1955: Πίνδος (πρώτη δημοσίευση στη «Νέα Εστία», Γενάρη, 1941), εκδοτικός οίκος «Αστήρ»

Χατζηγάκη Κ. Αλεξ.1961: T’  Ασπροπόταμο Πίνδου, ιστορικά, εκδ. Μαυρίδης

Leake William1969: Η Θεσσαλία (1805-1810) από το ημερολόγιον του Άγγλου περιηγητού William Leake, μτφρ. Αιδ. Γεωργίου Δ. Στάθη, εν Βόλω

Στάθη Γεωργίου1971: Από τ΄ Άγραφα, ήτοι η άγραφη ιστορία παλαιά, νεωτέρα και σύγχρονος των θρυλικών Αγράφων της Πίνδου, της Αργιθέας και των χωριών της, 2α έκδοση, Detroit, Michigan H.Π.Α.

Χάρτης Γ.Υ.Σ.1971, φύλλον Μυρόφυλλον, 1: 50.000, Γενικής χρήσεως

Xάρτης Γ.Υ.Σ. 1971, φύλλον Μουζάκι, 1: 50.000, Γενικής χρήσεως

Καρατζένη Δημητρίου1974: Αι επαναστάσεις της Άρτης του 1866 και του 1878, Αθήνα  […πληροφορίες πολλές για τις μάχες γύρω και πάνω στο γεφύρι του Κοράκου]

Τόσκα-Κάμπα Σούλα1981: Λαογραφικά Αργιθέας Θεσσαλικών Αγράφων, Αθήνα

Τσιτσά Κ. Σεραφείμ1981: Τα Άγραφα της Πίνδου (Θεσσαλικά και Ευρυτανικά Άγραφα) με ειδικό χάρτη των Αγράφων, γεωγραφία, ιστορία, λαογραφία, τουρισμός, δάση, ορεινή οικονομία.  1η έκδοση 1967, Επανέκδοση υπό συλλόγου των εν Λαρίση Καρδιτσιωτών «Ο Καραϊσκάκης», Λάρισα

Μιτάκη Διονύση1983: Αχελώος, γλωσσολογία, μυθολογία, ιστορία, τέχνη, Πάτρα

Μαντά Ι. Σπύρου1984:Τα Ηπειρώτικα γεφύρια … για να καλύψουν μια ανάγκη προέκτειναν τη φύση, εκδ. Λαϊκό πολύπτυχο, Τεχνικές εκδόσεις Α.Ε.

Ψημμένου Τάκη1985: Αντάρτες στ΄ Άγραφα (1946-1950), αναμνήσεις ενός αντάρτη, 2η έκδοση, εκδόσεις « Σύγχρονη εποχή», Αθήνα

Μαντά Ι. Σπύρου1987: Το γεφύρι κι ο Ηπειρώτης, 24 οδοιπορικά, « τομές» στα … ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ ΓΕΦΥΡΙΑ, εκδ. Λαϊκό πολύπτυχο, Τεχνικές εκδόσεις Α.Ε.

Κόρλου Χ. Κωνσταντίνου1988: Παναγιά η Σπηλιώτισσα Αργιθέας (παράδοση – ιστορία), Θεσσαλονίκη

Τσίπηρα Κώστα1992: Στα Ελληνικά βουνά, οι 50 ωραιότερες πεζοπορικές και οικολογικές διαδρομές, εκδ. Νέα Σύνορα – Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα

Γοργογέτα Σωτήρη1994: Φύση & παράδοση, 7 οδοιπορικά στα βουνά της Πίνδου, σειρά: Πεζοπορία – ορειβασία, εκδ. Λιβάνη ΑΒΕ –Νέα Σύνορα

Δεσύλλα Νίκου1994: Ήπειρος αισθητική περιπλάνηση στο χώρο, εκδ. ¨ΣΥΝΟΛΟ¨, Μ. Καρατάσσου & Σία Ο.Ε.

Βερτόδουλου Αποστόλου1995: Ήπειρος, πολιτιστική κληρονομιά και φύση, από το φωτογραφικό αρχείο του Απόστολου Βερτόδουλου, σειρά: Ηπειρωτική βιβλιοθήκη, εκδ. «ΔΩΔΩΝΗ» Ε.Κ. ΛΑΖΟΣ, Αθήνα -Γιάννινα

Salmon Tim1995: The Unwritten Places, ed. Lycabettus Press

Τσίπηρα Κώστα1997: Στα Ελληνικά βουνά, (Γ΄ μέρος), 50+1 άγνωστες πεζοπορικές και ορειβατικές διαδρομές, εκδ. Νέα Σύνορα, εκδοτικός οργανισμός Λιβάνη, Αθήνα

Μπαλάφα Κώστα2002: Τα αντίρροπα ρεύματα του Αχελώου, εκδ. Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης

Στερεά Ελλάδα Οδικός και περιηγητικός χάρτης2009, κλίμακας 1: 50.000, Ψηφιακοί Άτλαντες της Ελλάδας υπό την διεύθυνση του Τριαντάφυλλου Αδαμακόπουλου, εκδ. ΑΝΑΒΑΣΗ

Σινάνη Άγγελου2010: Αργιθέα, Αχελώος, περιήγηση στον τόπο και τα μνημεία, σειρά: Ταξίδια στην άλλη Ελλάδα, εκδ. Ελάτη Τρικάλων

Σταματελάτου Μιχαήλ, Βάμβα-Σταματελάτου Φωτεινή2012: Γεωγραφικό λεξικό της Ελλάδας, τόμοι Α,Β.Γ, εκδ. Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη, ΤΑ ΝΕΑ

Advertisements

2 thoughts on “«Έχεις καμιά καλή πληροφορία;»

  1. Και το τρομερότερο:
    Πως αν τους έδινες ένα τενεκέ χρυσές λίρες, δεν θα ξέραν τι να τον κάνουν… γιατί αυτοί ξέρουν πως έτσι δεν βρίσκεις την ευτυχία…
    Ευχαριστούμε ακόμα μια φορά για το υπέροχο οδοιπορικό! 🙂

    Αρέσει σε 1 άτομο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s