Στα πομακοχώρια του  νομού Έβρου, Οι βραχογραφίες της Ρούσσας

«Τα ορεινά Πομακοχώρια του νομού Έβρου, ανήκουν διοικητικά στο Δήμο Ορφέα.  Στην πληθυσμιακή καταγραφή του 2001 είχε 6.146 κατοίκους.

Τα χωριά των Μπεκτασήδων, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2001 στα μπεκτασίδικα Πομακοχώρια του Νομού Έβρου κατοικούν περίπου 2.800 κάτοικοι από τους οποίους 545 στο Μέγα Δέρειο, 355 στο Σιδηροχώρι.  Διοικητικά η Ρούσσα υπάγεται στην κοινότητα Μικρού Δερείου.

Στη Θράκη γενικότερα, υπάρχουν περίπου 25 θρησκευτικές γιορτές των μπεκτασήδων, που γιορτάζονται σε διάφορα χωριά καθ όλη τη διάρκεια του χρόνου.  Ενδεικτικά – απ τα χωριά που περάσαμε – Γιαγλά στην θέση Χίλια στις αρχές Αυγούστου, Αλάν τεπέ, Σουλτάν Μπαϊράμ στο Μικρό Δέρειο, Σεγίτ Σουλτάν στον τεκέ της Ρούσσας.  Πολλές απ αυτές τις γιορτές συνοδεύονται από ζωοθυσία (κουρμπάνι) σε υπαίθριο χώρο.  Τα κουρμπάνια γίνονται σε τοποθεσίες όπου υπάρχει μακάμ (ταφικό κτίσμα προς τιμήν κάποιου αγίου-μπαμπά).

1
Επιστροφή στο χωριό

Από γεωγραφική άποψη, τα Πομακοχώρια του Ν. Έβρου αποτελούν ενότητα με τα Πομακοχώρια του Ν. Ροδόπης, όχι μόνο λόγω της κοινής καταγωγής των κατοίκων και των κοινών τους πολιτιστικών στοιχείων αλλά και λόγω της θρησκευτικής τους διαφοροποίησης από τους υπόλοιπους μουσουλμάνους. Ως αμιγώς μπεκτασίδικα χωριά μπορούμε να αναφέρουμε τη Ρούσσα, το Γονικό, το Μικράκιο, το Μεσημέρι, τα Ουράνια, τον Κισσό, την Άνω και την Κάτω Καμπή, τη Χλόη, τον Πετρόλοφο, ενώ αρκετούς μπεκτασήδες συναντάμε και στα χωριά Μυρτίσκη (οι μισοί κάτοικοι), Χαμηλό (τα ¾ των κατοίκων), Γέρικο (οι μισοί κάτοικοι), Κόρυμβο (10-20 άτομα).  Οι κάτοικοι αυτών των χωριών μοιράζονται τις ίδιες πεποιθήσεις, ήθη και έθιμα και συμμετέχουν με θέρμη στις γιορτές των μπεκτασήδων.  Ο «αγάς» (διοργανωτής) του γνωστού πανηγυριού στη θέση Χίλια (που γίνεται το πρώτο Σαββατοκύριακο του Αυγούστου) προέρχεται κάθε χρόνο από ένα από αυτά τα χωριά.

Παλαιότερα στην ευρύτερη περιοχή γύρω από τον τεκέ της Ρούσσας υπήρχαν και άλλα χωριά από τα οποία μόνο ερείπια σώζονται σήμερα καθώς και οι ονομασίες τους: Άσα μααλέ, Σαρπηδονία (Σάρπ ντερέ), Δικέλα (Ντικελί τας), Ιμαμλάρ, Εμιρλέρ, Σουντζαζλάρ, Αρμουτλού.  Η ύπαρξη τόσων πολλών οικισμών μαρτυρεί ότι η περιοχή ήταν ιδιαίτερη πυκνοκατοικημένη και ότι ο τεκές αποτελούσε το κέντρο μιας μεγάλης κοινότητας.

Είναι αναμφισβήτητο ότι οι μπεκτασήδες αποτελούν μια ζωντανή πραγματικότητα στη Θράκη, πραγματικότητα που διαφοροποιείται από τον ορθόδοξο μουσουλμανικό σουνιτισμό.  Η πραγματικότητα, όμως, αυτή φαίνεται να ενοχλεί ορισμένους κύκλους που θέλουν να παρουσιάζουν ένα κοινό πρόσωπο για την αποκαλούμενη «μειονότητα».  Οι κύκλοι αυτοί προσπαθούν να εξαφανίσουν οποιαδήποτε στοιχεία διαφοροποίησης (γλωσσικής, θρησκευτικής, πολιτισμικής) για να βαφτίσουν τη μουσουλμανική μειονότητα «τουρκική».  Αυτή βέβαια η προσπάθεια εκτουρκισμού αποτελεί βιασμό της ιστορίας, αλλά και της συνείδησης των ίδιων των μουσουλμάνων της Θράκης, οι οποίοι μπορεί να είναι από γλωσσική  άποψη τουρκόφωνοι, πομακόφωνοι ή τσιγγανόφωνοι (ρωμά) και από θρησκευτική άποψη μπορεί να είναι σουνίτες ή αλεβίτες-μπεκτασήδες. […]

2
Στο χ. Μ. Δέρειο

Πολλά από τα Πομακοχώρια του Έβρου κατοικούνταν παλαιότερα από Τούρκους που τα εγκατέλειψαν.  Έτσι σιγά – σιγά εγκαταστάθηκαν σε αυτά Πομάκοι από την περιοχή της Χλόης.  Η περιοχή είναι γεμάτη μπεκτασίδικα νεκροταφεία και μια μοναδική βλάστηση από μεσέδες, οξιές, κέδρους και πεύκα πιο ψηλά.  Λύκοι, αγριογούρουνα και ζαρκάδια κρύβονται μέσα στα πυκνά δάση.  Ίχνη από πολλούς αρχαίους οικισμούς βρίσκονται στις πλαγιές των λόφων».  (Κόκκα Ν., Κωνσταντινίδη Ν., Μεχμεταλή Ρ.2003:189-190).

Στο δρόμο για τη Ρούσσα…

«… ήμαστε μέρες στο δρόμο, έχω ξεχάσει πόσες, επιμένουμε όμως!  Έχω γεμίσει εικόνες, αισθήματα, γεύσεις, ταξιδεύω με γεμάτες τις «αποσκευές»..  Είμαι με τη σύντροφό μου και βρισκόμαστε στα βόρεια του νομού Έβρου, στα σύνορα με τη Βουλγαρία.  Τούτη τη φορά ακολουθούμε αντίθετα τη ροή του Ερυθροπόταμου και κατευθυνόμαστε δυτικά.  Πάμε προς τα ορεινά, άρα ψηλώνουμε, πάμε προς τα εκεί, απ όπου ξεκινούν τα νερά του ποταμού, δηλαδή απ το Μεγάλο Λιβάδι, ύψ. 1.267 μ. και Σάπκα, ύψ. 1.044 μ.   Περνάμε το κεφαλοχώρι Μεταξάδες [παραδοσιακός πεδινός οικισμός, υψ. 120 μ. με 874 κατοίκους, στα ΒΔ. του νομού Έβρου, κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία, έδρα του δήμου Μεταξάδων.  Απέχει 124 χιλ. από την πόλη της Αλεξανδρούπολης] και διαβάζουμε πινακίδα-ένδειξη:  Μικρό Δέρειο 20 χιλ.  Κοιτάζω στο χάρτη, βλέπω  Μικρό και Μέγα Δέρειο και μόνο το όνομα μου κάνει κάτι.   

Μικρό Δέρειο (Μικρό Δερβέντι), υψ. 110 μ. δήμου Ορφέως.  Στα 1928 είχε 536 κατοίκους, 1940 > 597, 1951 > 186, 1961 > 482, 1971 > 403, 1981 > 300, 1991 > 296, 2001 > 255 κάτοικοι.

3
Στο χ. Ρούσσα Ι

Στην πλατεία του οικισμού, μας υποδέχεται πινακίδα, που μας καλωσορίζει και μας θυμίζει ότι βρισκόμαστε στη χώρα του μυθικού Ορφέα, από πάνω ενώ από κάτω της, σκεπασμένη, «η τρόμπα», παροπλισμένη πια, που τραβούσαν και έβγαζαν το νερό οι κάτοικοι του χωριού.

Μέχρι στιγμής, ακολουθούμε την κίνηση αντίθετα της ροής του Ερυθροπόταμου, Μικρό Δέρειο.   Στο καφενείο του χωριού ανάσα και πληροφορίες. Και όχι μόνον.  Στο μαγαζάκι Καφεπαντοπωλείον ΗΠΕΙΡΟΣ του Βασ. Τζιβάρα & Υιός, ήπιαμε τον ωραιότερο καφέ, – όλα εδώ πάνω είναι πολύ ωραία, είναι αυθεντικά, δεν είναι δήθεν – μιλήσαμε, μάθαμε για πράγματα που είχαμε μεσάνυχτα.  Στο τέλος ξανασυστηθήκαμε, ήμασταν «οι ξένοι» που είχαμε έρθει από μακριά για να γνωρίσουμε-γευστούμε κάτι απ την μαγεία του τόπου τους.  Το μόνο που είχαμε να καταθέσουμε, ήταν η διάθεσή μας να ακούσουμε απ τους ανθρώπους τις φωνές του τόπου και ήμασταν όλο «αυτιά»  Ρουφούσαμε τα πάντα, τα μάτια είχαν «κλείσει» από ώρα.

Απ το Μικρό Δέρειο η Ρούσσα απέχει 10 χιλ. και πριν την είσοδο του χωριού, συναντάμε το πρώτο νεκροταφείο της.  Η στάση  στο καφενείο επιβάλλεται –κανείς δεν μας το επιβάλλει αλλά το θέλουμε – γιατί έχουμε φτάσει πια πολύ κοντά στον τόπο.

Το χωριό Ρούσσα (παλιά Ρουσαλάρ), υψ. 370 μ. δἠμου Ορφέως είναι πολύ κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα.  Στα 1928 είχε 63 κατοίκους, 1940 > 27, 1951 > 120, 1961 > 249, 1971 > 206, 1981 > 183, 1991 > 175, 2001 > 305 κάτοικοι.

4
Στο χ. Ρούσσα  ΙΙ

Στον τεκέ της Ρούσσας

Εδώ μαθαίνουμε για τον Τεκέ της Ρούσσας, που βρίσκεται τρία χιλ. από το χωριό προς τα δυτικά.  Αμέσως πάνω από τη Ρούσσα αφήνουμε την άσφαλτο και κάνουμε προς τα αριστερά ακολουθώντας το χωματόδρομο.  Συναντάμε πρώτα μπροστά μας μπεκτασίδικα νεκροταφεία με τα χαρακτηριστικά σαρίκια πάνω στις ταφόπλακες.  Λίγο πιο πάνω βρίσκουμε μια πηγή και ένα παλιό πέτρινο τοξωτό γεφύρι.  Λίγο πιο πάνω από το γεφύρι αντικρίζουμε στα αριστερά μας το πιο παλιό τζαμί Θράκης και ένα ακόμα νεκροταφείο.  Συνεχίζουμε το χωματόδρομο για να φτάσουμε σε λίγο σε ένα μεγάλο χώρο με πετρόκτιστη περίφραξη.  Είναι το μουσουλμανικό μοναστήρι των μπεκτασήδων, που χρονολογείται από το 1402 μ.Χ.  Εκεί βρίσκεται και ο τάφος του Σεγίτ Αλή Σουλτάν ή Κιζήλ Ντελή, όπου έμενε ο Σεγίτ Αλή Σουλτάν και πιο κάτω ένα ακόμα πέτρινο γεφύρι και μια πετρόκτιστη πηγή που ονομάζεται Μπαμπά μπουνάρ.  Γύρω από τον τεκέ υπάρχει πυκνή βλάστηση και στην πλαγιά του λόφου σκορπισμένοι δεκάδες τάφοι.  Υπάρχουν δώδεκα (δύο βασικές) είσοδοι στο μοναστήρι, που περιστοιχίζεται από πέτρινο φράχτη με ενάμιση μέτρο ύψος.  Στο κέντρο του μοναστηριού υπάρχει μια βρύση ακριβώς δίπλα σε μια γέρικη μουριά – είναι το ιερό δένδρο του μπεκτασισμού.  Ο ιδρυτής του τεκέ της Ρούσσας, ο Σεγίτ Αλή Σουλτάν λέγεται ότι όταν πλησίασε στην περιοχή, εκσφενδόνισε έναν αναμμένο δαυλό για να υποδείξει την ακριβή θέση του μοναστηριού.  Ο τάφος του, που βρίσκεται μέσα στο νεκρικό παρεκκλήσι (τουμπέ) είναι σκεπασμένος με πράσινο ύφασμα.  Στο βόρειο τοίχο του τουρμπέ είναι κρεμασμένες πέντε αραβικές επιγραφές, που μνημονεύουν την ιερή πεντάδα του μπεκτασισμού: Αλλάχ, Μουχάμετ, Αλή, Χασάν, Χουσείν. Στο χώρο του μοναστηριού υπάρχουν επίσης ένα σπίτι όπου μένουν οι φύλακες του τεκέ, ξενώνας, ένα μαγειρείο, σφαγείο καθώς και ένα κτίσμα, όπου συγκεντρώνονται οι μυημένοι.  Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το βαθύτερο περιεχόμενο των σκαλιστών επιγραφών στο νεκροταφείο του μοναστηριού της Ρούσσας, που αποκαλύπτουν το φιλοσοφικό προσανατολισμό του μπεκτασισμού, που θεωρεί τον θάνατο ως επιστροφή στην αιωνιότητα του Θεού.

Οι Μπεκτασήδες ξεκίνησαν ως ένα μουσουλμανικό μοναχικό τάγμα με ιδρυτή τον Χατζή Μπεκτάς Βελή (περίπου 1209-1271).  Η ζωή του Χατζή Μπεκτάς Βελή είναι τυλιγμένη από πάμπολλες παραδόσεις και θρύλους.  Ο Μπεκτάς Χατζή γεννήθηκε στην Περσία στην πόλη Νισαπούρ (επαρχία Χαρασάν).  Το γενεαλογικό δένδρο του πατέρα του Σεγίτ Μαχμούτ ανάγεται στον προφήτη Μωάμεθ.  Μέχρι 25 ετών ο Χατζή Μπεκτάς Βελή έζησε στη Νισαπούρ, όπου σπούδασε φιλοσοφία, φυσική, λογοτεχνία και άλλες επιστήμες.  Κατόπιν μετακόμισε στην Ανατολία, στην πόλη Σουλουτζά Καραχουγιούκ (σημερινό Χατζημπεκτάς).  Παντρεύτηκε τη Φατμά Νουριέ Χαμ και ταξίδεψε πολύ σε διάφορες περιοχές.  Θεωρείται επίσης ως ο ιδρυτής του τάγματος των γενίτσαρων.  (Κόκκα Ν.2007:192-196)

5
Νεκροταφείο του χωριού

Το ντόλμεν της Ρούσσας

«Πολύ κοντά στη Ρούσσα και απέναντι από το παλιό φυλάκιο στη τοποθεσία Ιντζέ-κιόη βρίσκουμε ανεβαίνοντας στο αριστερό μας μία έκταση περιφραγμένη από την Αρχαιολογική Υπηρεσία (Kόκκα N. 2007:198).  «Η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως  συλημένους τάφους κατασκευασμένους από πλάκες σχιστόλιθου.  Ο μεγαλύτερος από αυτούς περιβάλλεται από κυκλικό κρηπίδωμα, οικοδομήθηκε με πέντε μεγάλες πλάκες και φέρει το χαρακτηριστικό πλευρικό άνοιγμα των ντόλμεν.  Πρόκειται για μεγαλιθικούς τάφους-Dolmens που επισημάνθηκαν για πρώτη φορά το 1971 και χρονολογούνται από το 900 π .Χ. (Kόκκα N. 2007:198).  Στους τάφους βρέθηκαν κτερίσματα και μεγάλα αγγεία – φιάλες αμφορείς, κύπελλα και κάνθαροι.  Ως προς την διακόσμηση διακρίνονται δυο κατηγορίες αγγείων.  Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα αγγεία, που φέρουν ραβδώσεις στο χείλος, στο λαιμό, στον ώμο, στις αποφύσεις και στις λαβές, και στη δεύτερη περιλαμβάνονται εκείνα που φέρουν πλούσια εμπίεστη διακόσμηση με ποικίλα γεωμετρικά μοτίβα.  Οι δύο κατηγορίες αντιστοιχούν σε δυο φάσεις που χρονολογούνται στον 9ο και τον 8ο αι. π. Χ. αντίστοιχα.  Η χαρακτηριστική κεραμική με τις κερατοειδείς αποφύσεις τις ραβδώσεις και την εμπίεστη διακόσμηση ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη από τον Δούναβη έως την περιοχή της Τροίας και καλύπτει το μεγαλύτερα τμήμα της αρχαίας Θράκης» (Χατζή Ελένη Νομός ΕΒΡΟΥ, ΔΟΜΗ σ. 181-2)  «Στην ευρύτερη περιοχή του Ν. Έβρου εντοπίστηκαν συνολικά περισσότερα από 100 τέτοια Dolmens.  (Τριαντάφυλλος Δ. 1980-1:«Τα Μεγαλιθικά Μνημεία της Δυτικής Θράκης» σ. 61, Θρακικά Χρονικά (Θ.Χ.) τ. 36.  Τα Μνημεία αυτά είναι βράχοι με λαξευτούς θαλαμοειδείς τάφους, κόγχες, ηλιακούς δίσκους, κοιλότητες και πολλές άλλες λαξευτές κατασκευές, που ανήκουν σε υπαίθρια ιερά και θυσιαστήρια.  Οστά νεκρών δεν έχουν βρεθεί στο εσωτερικό των τάφων, ίσως γιατί οι περισσότεροι έχουν συληθεί από κυνηγούς θησαυρών.  Τα Dolmens έχουν μορφή απλή με ένα τετράπλευρο προθάλαμο μπροστά και διάδρομο.  Είναι φτιαγμένα με τέσσερις μεγάλες κάθετες σχιστολιθιές ή συνεχίζουν προς το εσωτερικό.  Στην αρχική του μορφή οι τύμβοι σκεπάζονταν από χώμα, το οποίο όμως, παρασύρθηκε με την πάροδο των χρόνων». (Kόκκα N. 2007:198)

6
«Προϊστορικά ντολμέν στην περιοχή Ρούσσας» από το βιβλίο των Κόκκα Ν., Κωνσταντινίδη, Ρ. Μεχμεταλή2007: Τα Πομακοχώρια της Θράκης, σ. 198, εκδ. Οδυσσέας

Οι προϊστορικές βραχογραφίες

Λίγο πιο πάνω από τη θέση των μεγαλιθικών μνημείων βρίσκουμε και άλλα απομεινάρια της προϊστορικής εποχής εξίσου εντυπωσιακά.  «Έχουμε βγει ξανά στο δρόμο, ξαναμμένοι, ανηφορίζουμε, ο δρόμος χωματόδρομος, και προσπαθούμε να μετρήσουμε την απόσταση σε μέτρα –όπως μας έχουν ενημερώσει απ το χωριό – ..και «θα βρείτε στο δεξί σας χέρι μια πέτρα σημαδεμένη.  Εκεί θα κολλήσετε δεξιά του δρόμου και πίσω απ τα δένδρα θα τις βρείτε..»

7
Το μέρος με τις βραχογραφίες, κοντά στη Ρούσσα

Πρόκειται για βραχογραφίες σκαλισμένες στα βράχια κάτω από το ύψωμα Σιβρή.  Οι βραχογραφίες βρίσκονται 700 μέτρα μετά από την τοποθεσία Μπαλαμπάν τσεγίρ.  Μια κατεστραμμένη πινακίδα της αρχαιολογικής Υπηρεσίας στο δεξί μας χέρι, μας πληροφορεί για την ύπαρξή τους.  Ανάμεσα στις σκαλιστές φιγούρες διακρίνουμε αναπαραστάσεις ανθρώπων, ζώων και γράμματα, που χρονολογούνται από το 900 -1100 π. Χ.  Πιθανολογείται πως τα σύμβολα της βραχογραφίας αποτελούν αρχαίο ορφικό ύμνο» (Κόκκα Ν. 2003:189-199)

… έγειρε κάπως ο ήλιος του μεσημεριού, δεν καίει τόσο.  Το φως που έπεφτε τώρα στα βράχια, έπεφτε πλαγιαστά, και έκανε τις «ζωγραφιές» να αναδεικνύονται καλλίτερα.  Δεν ξέρω πόση ώρα ήμασταν καθισμένοι δίπλα τους.  Μπορεί και αρκετή.  Παρέα μας η σιωπή, λες και προσπαθούσε να «σπρώξει» με τον «τρόπο» της  τις ζωγραφιές να «μιλήσουν»!

Ησυχία, ακόμη και οι χαμηλόκλαδες οξιές, που έστεκαν δίπλα μας ασάλευτες, λες και φύτρωσαν εκεί για να αποκρύπτουν  «το μέρος», απ της δημοσιάς το δρόμο, πούναι δίπλα.

8
Προϊστορικές βραχογραφίες της Ρούσσας

Μιλάει όμως ο τόπος..

Εδώ πάνω, στη μυθική χώρα του Ορφέα, «ανθίζουν» οι πέτρες, βγαίνουν απ τη γη, από το χώμα εμφανίζονται πάνω, όπως τα λουλούδια.  «Ζωγραφιές» με πουλιά, ζωάκια, ανθρώπους με ανοικτά χέρια που δείχνουν να χαίρονται, να θέλουν ν αγκαλιάσουν, συμβιώνουν επικοινωνούν με το γύρω τους, κάτω απ το φως του ήλιου.  Ανθρώπινες φιγούρες που εμφανίστηκαν από τη γη, από τα κάτω και στεριώνουν πάνω σ αυτήν.  Φτιάχνουν σπίτια, που τα σκεπάζουν με «πλακιά», υλικό που βγάζουν απ τη γη, που τους προφυλάσσει απ τον ήλιο και τη βροχή, φτιάχνουν έργα «ντόλμεν» (υπαίθρια ιερά και θυσιαστήρια) για να καταδείξουν κάτι ξεχωριστό και όταν αποχωρούν, επιστρέφοντας στη γη, (χώρος ταφής τους –τα νεκροταφεία) σκεπάζονται από ένα «πλακί»..

«Αποχαιρετάμε λοιπόν τη Ρούσσα και τελεσίδικα την όμορφη χώρα των Πομάκων, δίνοντας την υπόσχεση στον εαυτό μας ότι θα ξανάρθουμε.  Και θα ξανάρθουμε σίγουρα, με περισσότερες μέρες στη διάθεσή μας, χαράζοντας νέες διαδρομές και ναι, θα ξανάρθουμε για μας, για να ζήσουμε καινούργιες εμπειρίες, μα πιότερα θάρθουμε για κείνους, για να φτιάξουμε και να φτιάξουν νέους γνωστούς και φίλους, νέους αδερφούς..»  (Τσιακμάκη Βασίλη1997:290-1)

Τάκης Ντάσιος, Ιούλιος, 2000

Βιβλιογραφία

  • Τσιακμάκη Βασίλη1997: 1.200 χιλιόμετρα με τα πόδια (διασχίζοντας την ελληνική μεθόριο από την Ήπειρο μέχρι τον Έβρο σε 44 μέρες), πρόλογος – επιμέλεια Κώστας Τσίπηρας, σειρά: πεζοπορία –ορειβασία, εκδ. «Νέα Σύνορα» Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα
  • Τσίπηρα Κώστα1997: Στα Ελληνικά βουνά (Γ’ μέρος) 50+1 άγνωστες πεζοπορικές και ορειβατικές διαδρομές, σειρά: πεζοπορία – ορειβασία, εκδ. «Νέα Σύνορα», Α.Α. Λιβάνη
  • Κόκκα Ν, Κωνσταντινίδη Ν., Μεχμεταλή Ρ.2003: Τα Πομακοχώρια της Θράκης, ιστορία, γλώσσα, περιήγηση, λαϊκός πολιτισμός, εκδ. Οδυσσέας
  • Τσίπηρα Στεφ. Κώστα2007: Χάρτινα ταξίδια, εκδ. Κέδρος
  • Σταματελάτου Μιχαήλ, Βάμβα – Σταματελάτου Φωτεινή2012: Γεωγραφικό λεξικό της Ελλάδας, Α΄ τόμος, για αυτή την έκδοση Δ.Ο.Λ. ΤΑ ΝΕΑ
  • «Νομός Έβρου, Θράκη» Νο 37, σειρά Ελλάδα (ιστορία, οικονομία, πολιτισμός, πρόσωπα, γεωγραφία, χάρτες, λαογραφία, μουσεία), εκδόσεις ΔΟΜΗ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s